Gra a vista na fortepianie  
     
Co to jest gra a vista?  
  a vista spotykane też w formie prima vista lub a prima vista  
  z wł.: w dosłownym tłumaczeniu - na pierwszy rzut oka.  
  W terminologii muzycznej - gra a vista to wykonanie utworu muzycznego z nut bez wcześniejszego ćwiczenia tego utworu.  
  Spotykane często określenie wykonanie utworu muzycznego z nut bez przygotowania jest mylące. Nie uwzględnia etapu poprzedzającego grę, jakim jest właśnie przygotowanie - niezbędne wstępne zapoznanie się z tekstem bez użycia instrumentu, polegające na przełożeniu obrazu graficznego na wyobrażenia dźwiękowe - "słyszenie nut".  
  W praktyce - gra a vista jest narzędziem niezbędnym w pracy ucznia, studenta i dojrzałego muzyka; jest naturalną konsekwencją nauki notacji; jest umiejętnością, którą można i należy kształcić; jest pierwszą i jedną z najważniejszych faz pracy nad utworem.  
  Umiejętność ta jest niepodzielnie związana z całokształtem edukacji muzycznej. Daje możliwość poznawania rozległego repertuaru literatury muzycznej. Spełnia rolę czynnika wiążącego przedmioty teoretyczne i praktyczne w jedną całość.  
Jak powinna odbywać się gra a vista?  
  Gra a vista polega na rozszyfrowaniu i udźwiękowieniu zapisanej w nutach idei kompozytora.  
  Zadaniem grającego jest wykryć to, co jest zapisane symbolami i dokonać bezkonfliktowego przekładu na brzmienie instrumentu uwzględniając możliwie najpełniej zawarty w utworze sens muzyczny.  
  Gra a vista składa się z trzech faz:  
  1 - odbieranie wrażeń wzrokowych na podstawie obrazu graficznego
2 - powstawanie zespołu wyobrażeń dźwiękowych i ruchowych
3 - wykonanie na instrumencie
 
  Warunkiem płynnej gry jest aby fazy te nachodziły na siebie, czyli permanentnie przechodziły jedna w drugą.  
Jak uczniowie radzą sobie z zapisem nutowym?  
  Umiejętność grania a vista u uczniów klas fortepianu jest najczęściej na rażąco niskim poziomie w porównaniu z umiejętnościami prezentowanymi podczas wykonywania utworów nauczonych.  
  Pierwszy etap pracy nad utworem pochłania zbyt wiele czasu, przez co przygotowanie obowiązującego repertuaru trwa nadmiernie długo.  
  Uczniowie skupieni na mozolnym przygotowywaniu kolejnych utworów nie zajmują się wcale doskonaleniem umiejętności sprawnego radzenia sobie z nowym tekstem.  
  Nauka gry a vista jest spychana na margines pracy z uczniami lub w ogóle nie jest podejmowana.  
  Z czasem pogłębiają się dysproporcje pomiędzy sprawnością realizacji zapisu nutowego a umiejętnościami pianistycznymi.  
  Uczniowie nie mają swobodnego dostępu do innych utworów niż te, które są aktualnie ćwiczone, ponieważ zapoznawanie się z czymkolwiek nowym pochłania nadmiernie dużo czasu.  
  Znajomość literatury muzycznej jest ograniczona do opracowywanego aktualnie repertuaru.  
  Muzyczne "oczytanie" stoi pod znakiem zapytania.  
Jak kształcić umiejętność gry a vista?  
 

Kształcenie umiejętności gry a vista powinno rozpocząć się bezpośrednio po zaznajomieniu ucznia z podstawami notacji. Gra a vista musi być praktykowana systematycznie - możliwie na każdej lekcji i podczas codziennego ćwiczenia. Powinno się to odbywać nieprzerwanie przez cały okres kształcenia, a także później w trakcie całej aktywności zawodowej muzyka.

 
  Rolą nauczyciela jest regularne dostarczanie uczniowi materiału nutowego dostosowanego do aktualnych możliwości bezawaryjnego wykonania na instrumencie. Wskazane jest wywołanie u ucznia zaciekawienia nowymi utworami i chęci samodzielnego ich poznawania oraz wykształcenie nawyku pracy z nowym tekstem nutowym - najlepiej w małych dawkach przy każdym ćwiczeniu.  
  Dzięki temu możliwe będzie stopniowe gromadzenie w pamięci wzrokowej, słuchowej i ruchowej ucznia niezbędnej bazy informacyjnej. Będą to gotowe zestawy struktur typowych dla muzyki fortepianowej - zarówno horyzontalnych (gamy, pasaże, struktury melodyczne itd.) jak i wertykalnych (interwały, akordy, popularne zwroty harmoniczne). Pozostają one w pamięci jako wzorce i są gotowe do wykorzystania w miarę potrzeby.
Jest to podstawa kształcenia umiejętności gra a vista.
 
  Dzięki doskonaleniu umiejętności błyskawicznej analizy i syntezy, sprawnemu porównywaniu materiału nieznanego ze znanymi wzorcami oraz wykorzystaniu intuicji i wyobraźni możliwe jest bezkonfliktowe przełożenie idei kompozytora zawartej w tekście nutowym na brzmienie instrumentu.  
  Poprzez uzyskanie sprawności w radzeniu sobie z nowym tekstem uczniowie będą mogli bez przeszkód czynnie poznawać bogatą literaturę muzyczną. Przyczyni się to do znaczącego polepszenia efektywności pracy i postępów ucznia.